Lawenda, z łąc. Lavandula angustifolia, to kwitnąca roślina z rodziny mięty o drobnych, jasnofioletowych kwiatach. Nazwa pochodzi od łacińskiego słowa „lavare”, oznaczającego mycie. Ten popularny półkrzew pochodzi z obszaru Morza Śródziemnomorskiego, obecnie rozpowszechniony na całym świecie, w tym południowej Polsce. Najlepiej rośnie w ciepłym i suchym klimacie umiarkowanym. Obejmuje 41 gatunków, w tym mrozoodporną lawendę wąskolistną. Ma srebrzysto-zielone liście osiągając maksymalną wysokość 1 metra.

26 listopada 1922, Egipt.

Howard Carter wraz z zespołem badaczy otwiera nienaruszony grobowiec Tutanchamona z ok. 2500 r.p.n.e. Znajduje w nim między innymi słoik z maścią wydzielającą zapach przypominający lawendę. 

III wiek p.n.e., Grecja.

Grecki lekarz Teofrast (III wiek p.n.e.) w swojej książce „O zapachach” pisze leczniczych właściwościach zapachów, mając na myśli zapewne między innymi lawendę. 

77 rok n.e., Rzym

Z tego okresu pochodzi pierwsza pisemna wzmianka o leczniczych zastosowaniach tej rośliny autorstwa Dioscoridesa. Jako grecki lekarz wojskowy opisał w książce De Materia Medica rośliny basenu Morza Śródziemnego. O Lawendzie pisał między innymi tak: „stosowana wewnętrznie łagodzi niestrawność, bóle głowy i gardła. Zewnętrznie można ją stosować do oczyszczania ran i oparzeń lub leczenia dolegliwości skórnych”.

XI wiek, Persja

Abu Ali Sina, znany jako Awicenna (980 – 1037 n.e.) – największy znany lekarz arabski wspomina o leczniczych zastosowaniach lawendy.

Nadrenia, XII wiek

Hildegarda z Bingen zauważa, że ​​olejek lawendowy jest skuteczny w leczeniu wszy i pcheł.

Anglia, XVI wiek

W czasie panowania dynastii Tudorów panie z dworu mieszają go z woskiem pszczelim, aby nabłyszczyć meble czy umieszczają go między pościelą czy wszywają w słodkie woreczki i używają zapachu lawendy do odświeżania powietrza.

Olejek lawendowy przydatny jest do odstraszania moli, komarów i innych owadów. Królowa Elżbieta dodaje lawendę do herbaty jako środek na migrenę i używa jej jako perfum.

Francja, XVII wiek

Lawenda jest używana w zielarstwie jako lekarstwo na wszystko i chętnie sprzedawana na ulicy.

Londyn, 1665 r.

Jest to czas tzw. Wielkiej Zarazy. Mieszkańcy miast sądzą, że lawenda chroni przez zarażeniem się dżumą. Prawdopodobnie używają jej wraz z alkoholem do odkażania rękawiczek.

Anglia, XIX wiek

W czasach wiktoriańskich w Mitcham, czyli na przedmieściach Londynu produkuje się olejek lawendowy z lawendy angielskiej. Staje się on znany na całym świecie.

Europa w latach 1914-1918

Z braku środku antyseptycznych lawendy używa się jako środka do opatrywania ran.

Nie jest pewne, kiedy zaczęto używać lawendy w postaci olejku eterycznego. Wiemy, że już w starożytności w różnych cywilizacjach takich jak Egipt, Chiny czy Indie stosowano mniej lub bardziej udane formy destylacji różnych części roślin.

Z kwiatu lawendy angielskiej pozyskuje się olejek najwyższej jakości. Do produkcji wyrobów medycznych czy perfum uprawia się ją m. in. we Francji, Australii czy USA.

Zebrane kwiaty umieszcza się w wielkich kadziach ze stali nierdzewnej, po czym w wyniku podgrzewania olejek uwalnia się  i unosi wraz a parą. W kolejnym etapie taka mieszanka zostaje schłodzona, aby dokonać ekstrakcji olejku. Zostaje on następnie umieszczony w specjalnym zbiorniku, w którym kilka miesięcy dojrzewa ulegając różnym naturalnym procesom chemicznym. Aby wytworzyć olejek lawendowy najwyższej jakości potrzeba jak najniższej temperatury, bez dodatkowego ciśnienia. Dopiero wtedy trafia do naszych rąk jako produkt o najlepszych właściwościach.

Lawenda w formie olejku lawendowego lub samych kwiatów i liści może być wykorzystywana w różnych sferach naszego życia, np. w kuchni czy jako wsparcie dla naszego zdrowia fizycznego i psychicznego.  Ta cenna roślina może stanowić ciekawy aromat do różnych potraw. Co ciekawe, liście i łodygi tej rośliny mają łagodniejszy smak niż kwiaty. Można go określić jako gorzkawo-aromatyczny, przypominający rozmaryn. Wraz z bazylią, cząbrem, tymiankiem i innymi ziołami wchodzi w skład popularnej mieszanki „ziół prowansalskich” (“Herbes de Provances”).

• pieczeń barania,
• mięsa duszonego z warzywami,
• potrawy z ziemniakami i ryżem
• zupa rybna
• sałatki
• sosy
• miód lawendowy
• cukier lawendowy

• Kwiaty lawendy dobrze się sprawdzają do przygotowania naparów, które mogą uśmierzać bóle brzucha, menstruacyjne czy kolki oraz pobudzać trawienie. 
• Aby przygotować napar należy zalać 1 łyżeczkę suszu wrzątkiem i parzyć około 15 minut.,
• Napary i olejki lawendowe działają przeciwbólowo i przeciwzapalnie w dolegliwościach górnych dróg oddechowych, także w postaci inhalacji

Lawendowy olejek zapachowy i owady

• Lawenda jest wymieniana jako jedna spośród naturalnych olejków eterycznych odstraszających owady i kleszcze (pozostałe to m.in. sosna, bazylia, mięta czy tymianek).
• Łagodzi skutki ukąszeń owadów m. in. komarów.

Antyseptyczne właściwości olejku lawendowego

Olejek lawendowy wspomaga likwidację drobnoustrojów i grzybów, zatem działa bakteriobójczo i antygrzybiczne. Jak wspomniano powyżej, czysty olejek stosowany na skórę wspomaga gojenie ran, łagodzi stany zapalne, ma właściwości pielęgnacyjne i sprzyja odbudowie tkanek.

Olejek z lawendy i układ nerwowy

Eteryczny olejek lawendowy posiada właściwości uspokajające, dlatego znajduje zastosowanie w stanach napięcia nerwowego i ułatwia zasypianie. Kilka kropli olejku dodanych do dyfuzora z wodą i uwalnianych w nocy wraz z parą wodną lub kropla roztarta między dłońmi może poprawić jakość snu. Jest on także znany ze swoich właściwości relaksujących obniżając poziom stresu.

Naturalny olejek lawendowy i bóle mięśniowe

Olejek lawendowy może być aplikowany bezpośrednio na skórę, dlatego ma szerokie zastosowanie w aromaterapii jak i  masażu. Kilka kropel olejku lawendowego dodanych do oleju bazowego (np. olejku kokosowego) pozwoli załagodzić bóle mięśniowe czy wprowadzić rozluźnienie w naszym ciele.

Zastosowanie olejku lawendowego w czasie ciąży

Zasadniczym pytaniem jest, czy istnieją przeciwwskazania do jego stosowania przez kobiety w ciąży oraz karmiące piersią?  Przykładem, kiedy wręcz należy wykorzystać olejek lawendowy będzie pielęgnacja i nawilżenie skóry. Olejek lawendowy stosowany z umiarem łagodzi nudności, jednak ze względu na swoją intensywność trzeba zachować w tym pewną rozwagę.

Przeciwwskazania do stosowania olejku lawendowego

Generalnie uważa się, że ten olejek posiada właściwości antyseptyczne, antyhistaminowe i przeciwzapalne pomagając zwalczyć objawy alergii. Osoby o dużych skłonnościach do alergii powinny być jednak ostrożne ze stosowaniem tego intensywnego olejku w dużych ilościach, ponieważ może powodować zawroty głowy czy nudności. Powinno się go także przechowywać w miejscu niedostępnym dla dzieci.

Ze względu na swoje walory zapachowe i prozdrowotne olejek lawendowy znajduje zastosowanie w kosmetyce wykazując właściwości odmładzające. Dobrze regeneruje on skórę, łagodzi podrażnienia i redukuje cellulit. Taki preparat np. do masażu stóp czy bolących mięśni jest stosunkowo łatwo wykonać samemu dodając około 10 kropli olejku do 1/4 szklanki olejku migdałowego. Ponadto naturalny olejek lawendowy może być stosowany u osób z wrażliwą skórą lub z trądzikiem.

Niezwykłe i szerokie właściwości olejku lawendowego od dawna są wykorzystywane w różnych kulturach, a obecnie stopniowo odkrywane na nowo. Jeśli posiadasz go w domowej apteczce, z pewnością będzie on dla Ciebie przydatny w wielu sferach Twojego życia, w gastronomii, kosmetyce czy w końcu aromaterapii.